Χλωρίδα

Στη χαρτογραφημένη περιοχή του Δικτύου Natura 2000 των λιμνών έχει καταγραφεί μεγάλος αριθμός φυτικών ειδών και υποειδών που φτάνουν τις 664 ομάδες, αριθμός ο οποίος δείχνει πολύ μεγάλη χλωριδική ποικιλότητα, παρόλο που η περιοχή δεν είναι γεωγραφικά απομονωμένη ή με ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες. Η πλειονότητα των ειδών χαρακτηρίζονται ως μεσογειακά (33,4%) και έπονται τα ευρασιατικά (26,7%), ενώ σημαντικός είναι και ο αριθμός των ενδημικών και των σπάνιων ειδών.

Επιπλέον, η περιοχή πέριξ των λιμνών της Βεγορίτιδας και των Πετρών χαρακτηρίζεται από την κυριαρχία των διαφόρων τύπων αγροτικών και λιβαδικών τοπίων. Τα τοπία αυτά σε συνδυασμό με τις χαρακτηριστικές γεωμορφολογικές εξάρσεις, το κυρίαρχο υγρό στοιχείο των λιμνών, τα εναπομείναντα παραδοσιακά αγρολιβαδικά και δασολιβαδικά συστήματα, τα αρχιτεκτονικά στοιχεία των οικισμών, των θρησκευτικών τόπων και των αρχαιολογικών ευρημάτων καθιστούν την περιοχή μοναδική.

Στα δάση του Δήμου, στα όροι Βόρας και Βέρνο, ανάμεσα στα σημαντικότερα είδη δέντρων, συγκαταλέγονται η βελανιδιά, η οξιά, η καστανιά, το έλατο και το πεύκο.

Πανίδα

Τα θηλαστικά, τα οποία έχουν επισήμως καταγραφεί στην περιοχή του Δήμου Αμυνταίου είναι ο Σκαντζόχοιρος, ο Λαγόγυρος, ο Λύκος, η Αλεπού, η Αρκούδα, η Νυφίτσα, το Κουνάβι, ο Ασβός, η Βίδρα και η Αγριόγατα. Θεωρείται πολύ πιθανή η παρουσία πολλών ακόμη ειδών, όπως εντομοφάγα (μυγαλές κλπ), τρωκτικά και χειρόπτερα (νυκτερίδες).

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ορνιθοπανίδα της περιοχής. Ειδικότερα, η ανάγκη προστασίας της μιας από τις τρεις μοναδικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποικίες αναπαραγωγής της Λαγγόνας και της Νανόχηνας, οδήγησε τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ε.Ε να εντάξουν τη λίμνη των Πετρών στο πρόγραμμα LIFE Προστασία της Λαγγόνας και της Νανόχηνας.

Φωτ.14,15: Λαγγόνα (14) και Νανόχηνα (15)

(πηγή: www.poulia.info)

Τα σημαντικότερα είδη της περιοχής για τα οποία λαμβάνονται ειδικά μέτρα προστασίας είναι το Νανοβουτηχτάρι, το Σκουφοβουτηχτάρι, η Λαγγόνα, ο Ροδοπελεκάνος, ο Αργυροπελεκάνος, ο Μικροτσικνιάς, ο Νυχτοκόρακας, ο Κρυπτοτσικνιάς, ο Λευκοτσικνιάς, ο Σταχτοτσικνιάς, ο Αργυροτσικνιάς, ο Πορφυροτσικνιάς, ο Λευκός Πελαργός, η Πρασινοκέφαλη Πάπια, το Γκισάρι, η Βαλτόπαπια, ο Ασπροπάρης, ο Φιδαετός, ο Καλαμόκιρκος, ο Λιβαδόκιρκος, η Αετογερακίνα, το Κιρκινέζι, το Χρυσογέρακο, ο Πετρίτης, το Ποταμογλάρονο, ο Μελισσοφάγος, η Χαλκοκουρούνα, ο Βαλκανικός Δρυοκολάπτης, η Γαλιάντρα, η Μικρογαλιάντρα, η Δεντροσταρήθρα, το Οχθοχελίδονο, η Ωχροκελάδα, ο Αετομάχος, ο Σταχτοκεφαλάς και το Βλαχοτσίχλονο.

Οι σημαντικότερες Ζώνες για την Ορνιθοπανίδα (θέσεις φωλιάσματος μαζί με τις ζώνες άμεσης επιρροής και τις ζώνες με μεγάλες συγκεντρώσεις πουλιών), σε ορισμένες από τις οποίες έχουν τοποθετηθεί και παρατηρητήρια για τους φυσιολάτρες (φωτ. 16) είναι: ο Κόλπος του Αγ. Παντελεήμονα, η Βραχώδης ζώνη Αγ. Παντελεήμονα – Βεγόρας (περιοχή Σαμαρόπετρας), η Περιοχή αρπακτικών Πετρών, η Περιοχή αρπακτικών Κέλλης, η Αποικία ερωδιών της λίμνης Πετρών, η Ζώνη αναπαραγωγής βαλτόπαπιας και οι θέσεις φωλιάσματος των κιρκινεζιών στο Αμύνταιο.

Φωτ.16: Ξύλινο παρατηρητήριο στη λίμνη των Πετρών

Ως προς την ιχθυοπανίδα της περιοχής τα σημαντικότερα είδη, τα οποία έχουν καταγραφεί στις λίμνες Βεγορίτιδα, Πετρών, Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη, καθώς και στα ρέματα της περιοχής είναι το Γριβάδι ή κυπρίνος, ο Γουλιανός, η Κοκκινοφτέρα, το Γλήνι, η Τούρνα, το Τσιρόνι, το Αγριοχρυσόψαρο Ευρώπης ή Πεταλούδα, το Περκί, η Βαλκανική Μπριάνα και ο Κορήγωνος.

Τα σημαντικότερα είδη ερπετών της περιοχής είναι η Βαλτοχελώνα, η Μεσογειακή Χελώνα και ο Λαφιάτης. Η Βαλτοχελώνα εντοπίστηκε στο ρέμα Σουλού, ενώ η Μεσογειακή Χελώνα έχει ευρεία εξάπλωση σε όλη την χερσαία ζώνη. Επίσης, ευρεία εξάπλωση έχει και ο Λαφιάτης, ακόμη και στις άκρες των λιμνών. Άλλα είδη ερπετών είναι η Σμαραγδόσαυρα, η Τοιχόσαυρα, η Βαλκανόσαυρα, το Αστραπόφιδο, ο Σαπίτης ή Μαυρόφιδο, το Νερόφιδο και η Οχιά ή Αστρίτης.

Τα αμφίβια της περιοχής (Πράσινος φρύνος, Χωματόφρυνος, Δενδροβάτραχος και Λιμνοβάτραχος) αποτελούν βασική πηγή τροφής για τα ερωδιόμορφα πουλιά ιδιαίτερα την άνοιξη και το καλοκαίρι, οπότε εμφανίζονται οι μεγαλύτεροι αριθμοί των γυρίνων. Επιπλέον, αποτελούν τροφή και για τη βίδρα. Οι κυριότερες και κρισιμότερες ζώνες για τα αμφίβια είναι τα υγρά λιβάδια, όπου αναπαράγονται τα περισσότερα είδη σε μεγάλους πληθυσμούς, ενώ οι αγροδασικές εκτάσεις και ταλιβάδια αποτελούν το άριστο ενδιαίτημα για τα ερπετά.